Kazakistan’ın başkenti Astana’da geliştirilen Türk devletlerinin ortak küp uydusunun, gelecek yılın ikinci yarısında bu ülkedeki Baykonur Uzay Üssü’nden fırlatılması hedefleniyor.
Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) Ankara’daki 13’üncü Zirvesi dolayısıyla gözler, Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan gibi üye ülkelerin uzay alanındaki ortak çalışmalarına çevrildi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğindeki zirvede, siyasi ve ekonomik ilişkilerin yanı sıra dijital dönüşüm, teknoloji ve uzay alanındaki iş birlikleri de değerlendiriliyor.
Bu çerçevede, Türk devletlerinin birlikte geliştirdiği “12U TDT-SAT Küp Uydusu” ile uzay sanayisindeki ortaklıkların ilerletilmesine yönelik çalışmalar da gündeme geldi.
Üye ülkelerin teknik bilgi birikimini buluşturan proje, yer gözlemi yapılmasını, yeni teknolojilerin yörüngede denenmesini ve sonraki ortak uzay görevleri için deneyim kazanılmasını amaçlıyor.
Uzay işbirliği Antalya’da imzalanan sözleşmeyle genişliyor
Ekim ayında Antalya’da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026) kapsamında, Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan’ın öncülüğünde üye ülkelerin uzay sanayisi alanındaki işbirliği kapasitesini geliştirmeye yönelik çerçeve sözleşme imzalandı.
Uydu geliştirme, uzay teknolojileri, bilimsel araştırma ve sanayi alanlarındaki ortaklıkları güçlendirmeyi amaçlayan sözleşme, ortak küp uydu projesinde edinilen deneyimin daha kapsamlı girişimlere taşınmasına zemin hazırlayacak.
Üye ülkelerin uzay alanındaki işbirliği başlıkları arasında, uydu verilerinin paylaşılması, su yönetimi, tarım, çevrenin korunması, iklimin izlenmesi ve afet risklerinin takibi de bulunuyor.
Ortak uydunun geliştirme çalışmaları Kazakistan’da yürütülüyor
Küp uydu, Kazakistan’ın başkenti Astana’da bulunan Ghalam şirketi tarafından TDT üyesi ülkelerle birlikte geliştiriliyor.
Yaklaşık 16 kilogram ağırlığındaki uydu, 12U XL nano uydu platformuna dayanıyor.
Uydu, kameranın yanında veri işleme, yönelim ve kontrol, haberleşme, güç ve itki sistemleri gibi temel bileşenlerden oluşuyor. Üzerindeki optik sistem, Dünya’nın görüntülerini alarak bölgesel gözlem yapılmasını sağlayacak. Ayrıca sistem, uyduyla iletişim ve yüksek hızlı veri aktarımı için ayrı kanallar kullanarak güvenilir ve hızlı veri iletimi sunacak.
Uydunun, Dünya’dan yaklaşık 550 kilometre yükseklikte Güneş eşzamanlı yörüngede çalışması ve yaklaşık 2 yıl görev yapması planlanıyor.
Üzerindeki optik sistemle yeryüzünün görüntülerini alacak uydunun yer istasyonu da Astana’da bulunacak. Böylece Kazakistan, geliştirme çalışmalarının yanı sıra projenin yer altyapısına da ev sahipliği yapacak.
Küp uydu, özellikle TDT bölgesi için yer gözlem verileri sağlamayı ve gelecekteki projeler için teknik deneyim oluşturmayı amaçlıyor.
Projeye ilişkin teknik planda, önemli testlerin bu yıl içinde tamamlanması ve uydunun 2027 yılının ikinci yarısında fırlatılması hedefleniyor. Uydunun Kazakistan’daki Baykonur Uzay Üssü’nden uzaya gönderilmesi öngörülüyor.
Küçük boyutuna rağmen kapsamlı bir uzay projesi olan TDT-SAT, yer gözlemi yapacak ve yeni teknolojilerin uzayda test edilmesine imkan sağlayacak. Uydu, üye ülkeler arasında ortak teknoloji geliştirme ve işbirliğini destekleyen önemli bir adım olarak görülüyor.
TDT Uzay Ajansları Başkanları toplantısı Kazakistan’da
Uyduya ilişkin teknik çalışmalar, 8 Eylül’de Astana’da düzenlenen toplantıda ele alındı. Üye ülkelerin uzay ajanslarının temsilcileri, itki sisteminin geliştirilmesi, uydu bileşenlerinin entegrasyonu ve fırlatmaya kadar tamamlanacak aşamaları değerlendirdi.
Toplantıda frekans koordinasyonu, yetkilendirme işlemleri ve fırlatma maliyetlerinin ülkeler arasında paylaşılması konuları da görüşüldü.
TDT Uzay Ajansları Başkanları 6. Toplantısı’nın da 2027’de Kazakistan’da yapılması planlanıyor.
Özbekistan ortak projeye destek veriyor
Özbekistan’ın başkenti Taşkent de 30 Mart’ta TDT Uzay Ajansları ve İlgili Makamları 5. Toplantısı’na ev sahipliği yapmıştı. Özbek Uzay Ajansı Direktörü Şukrat Kadirov, burada ülkesinin ortak küp uydu girişimini desteklediğini ve uzay sanayisinde işbirliğinin uzun vadeli ortaklıklar açısından önem taşıdığını bildirmişti.
Türk devletlerinin ortak küp uydu projesinin, uzay teknolojilerini ortaklaşa geliştirmek için kendi güçlü yönlerini nasıl birleştirebileceğine dair pratik bir örnek olduğunu belirten Kadirov, “TDT ortak küp uydusuna ek olarak, ortaklarımızla birlikte uydu veri paylaşımı, kapasite geliştirme, teknoloji alışverişi ve endüstriyel işbirliği için daha geniş bir çerçeve üzerinde çalışıyoruz.” ifadesini kullanmıştı.
Özbekistan’ın uzay alanındaki önemli bir gündemi de 2028’de Semerkant’ta düzenlenecek 79. Uluslararası Uzay Kongresi olacak. Kongrenin ev sahipliğine ilişkin protokol, 5 Ekim’de Antalya’da imzalanmıştı.
Hedef Türk devletlerine ait ortak bir uzay istasyonu modülü geliştirmek
Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç da Antalya’daki kongrede, Türk devletleriyle gerçekleştirmek istedikleri daha büyük hayalleri olduğunu belirterek, “Geleceğe dair hayalimiz yeni uzay girişimleri doğrultusunda Türk devletlerine ait ortak bir uzay istasyonu modülü geliştirmek.” değerlendirmesinde bulunmuştu.
