İletişim Başkanlığı ve Forward Thinking iş birliğinde COP31 kapsamında düzenlenen panelde, enerji, tarım ve iklim politikalarının eşgüdüm içinde yürütülmesi, su ve gıda güvenliğinin güçlendirilmesi ve uluslararası iş birliği yoluyla iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılması konuları ele alındı.
İletişim Başkanlığı ve Forward Thinking iş birliğinde düzenlenen “Enerji, Tarım ve İklim Politikalarına Bütüncül Yaklaşım: Uluslararası İş Birliğiyle Dayanıklılığın Artırılması” başlıklı panel, 11 Kasım 2026 tarihinde COP31 kapsamında Antalya’da gerçekleştirildi. Mavi Bölge’deki Özel Etkinlik Salonu 4’te düzenlenen panelde, enerji, tarım ve iklim politikalarının birbirini tamamlayan bir yaklaşımla ele alınmasının önemi değerlendirildi.
Forward Thinking Direktörü Oliver McTernan’ın moderatörlüğündeki oturumda, Avrupa ile Batı Asya ve Kuzey Afrika (WANA) bölgesi arasındaki iş birliği imkânları, su-enerji-gıda güvenliği ilişkisi ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı artıracak politika ve uygulamalar üzerinde duruldu.
Panelin açılış konuşmasını yapan Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran, iklim değişikliğinin tarımsal üretim, enerji sistemleri ve ekonomik kalkınma üzerindeki çok boyutlu etkilerine dikkat çekerek meselenin yalnızca çevresel bir sorun olarak ele alınamayacağını vurguladı. İklim değişikliğinin gıda güvenliği, geçim kaynakları ve uzun vadeli toplumsal ve ekonomik istikrar bakımından ciddi riskler ortaya çıkardığını belirten Duran, ülkelerin değişen iklim koşullarına uyum sağlarken artan enerji ve gıda talebini de karşılayabilmelerinin önemine işaret etti. Bu süreçte enerji, tarım ve çevre politikalarının birbirinden bağımsız biçimde değil, ortak hedefler doğrultusunda ve eşgüdüm içinde yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
İklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılmasında bütünleşik politika yapımının, teknolojik yeniliklerin ve stratejik ortaklıkların belirleyici rolüne değinen Duran, özellikle iklime dirençli tarım uygulamaları ile sürdürülebilir enerji sistemlerinin geliştirilmesinin önemini vurguladı. Avrupa ile Batı Asya ve Kuzey Afrika bölgesi arasındaki iş birliği imkânlarına dikkat çeken Duran, enerji, tarım, çevre ve dış politika alanlarında sorumlu kurumlar arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi, kaynak verimliliğini artıran uygulamaların yaygınlaştırılması ve başarılı politika modellerinin paylaşılması gerektiğini belirtti. Hükümetler, uluslararası kuruluşlar ve özel sektörün ortak sorumluluğuna da işaret eden Duran, iklim taahhütlerinin uygulanabilir ve ölçeklendirilebilir projelere dönüştürülmesi için yatırımların harekete geçirilmesi ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesinin önemini dile getirdi. Panelin, tarım ve enerji sistemlerinin dayanıklılığını artıracak somut iş birliği alanlarının geliştirilmesine katkı sunmasını temenni etti.
Yenilenebilir enerjiyle sulama maliyetlerinin düşmesi teşvik edilecek
Panelin moderatörlüğünü üstlenen Forward Thinking Direktörü Oliver McTernan, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ile yürütülen iş birliğine değinerek COP31’in yalnızca söylem ve uzlaşı düzeyinde kalmaması, somut eylem ve uygulamalara zemin hazırlaması gerektiğini vurguladı.
Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ebubekir Gizligider, iklim değişikliğinin yalnızca çevresel bir kriz olmadığını; gıda güvenliği, enerji arzı, ekonomik kalkınma ve toplumsal refahı doğrudan etkileyen bütüncül bir mesele olduğunu ifade etti. Su, enerji ve tarım sektörleri arasındaki güçlü ilişkiye dikkat çeken Gizligider, Türkiye’nin su kısıtlılığı gerçeğinden hareketle tarımsal üretim planlamasını mevcut su kaynaklarını esas alarak şekillendirdiğini belirtti. Bu doğrultuda, 2026-2035 Ulusal Su Planı çerçevesinde su kısıtı bulunan 11 ildeki 52 ilçede az su tüketen ürünlerin ek desteklerle teşvik edildiğini, modern basınçlı sulama sistemlerinin yaygınlaştırıldığını ve Emine Erdoğan öncülüğünde yürütülen Su Verimliliği Seferberliği ile kaynakların etkin kullanımının hedeflendiğini aktardı. Jeopolitik riskler ve fiyat dalgalanmalarına karşı çiftçilerin TARSİM tarım sigortasıyla desteklendiğini de kaydeden Gizligider, Türkiye’nin bilgi ve tecrübelerini TİKA, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve diğer uluslararası kuruluşlarla iş birliği içinde özellikle Afrika, Batı Asya ve Kafkasya’daki ortak ülkelerle paylaştığını belirtti. COP31’in taahhütlerden somut eyleme geçiş açısından bir dönüm noktası olması gerektiğini vurgulayan Gizligider, su ve gıda güvenliği ile sürdürülebilir kalkınmanın birbirinden ayrılmaz olduğunu ifade etti.
WANA Enstitüsü Eski Genel Direktörü ve sürdürülebilirlik uzmanı Majd Al Naber, Batı Asya ve Kuzey Afrika bölgesinde giderek derinleşen kuraklık, su kıtlığı ve gıda güvenliği sorunlarını su-enerji-gıda-çevre ilişkisi çerçevesinde değerlendirdi. Suriye, Türkiye, Ürdün, Lübnan ve Irak örneklerinden hareketle uzun süreli kuraklıkların tarımsal üretim, yeraltı su kaynakları ve kırsal geçim kaynakları üzerindeki etkilerine dikkat çeken Al Naber, Suriye’de 2006-2009 döneminde yaşanan kuraklığın çiftçileri yağmurla beslenen tarımdan yeraltı suyuna dayalı sulamaya yönelttiğini ve bu durumun yeraltı su seviyelerinde düşüşe, su kalitesinde ise bozulmaya yol açtığını belirtti. Kuraklığın alternatif geçim kaynakları arayışını ve iç göçü artırabildiğini ifade eden Al Naber, gıda güvenliğinin yalnızca üretim ve gıda mevcudiyetinden ibaret olmadığını; erişilebilirlik, ekonomik karşılanabilirlik ve beslenme kalitesini de kapsadığını vurguladı. Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında bölgedeki gıda fiyatlarında yaşanan artışın uluslararası tedarik zincirlerine bağımlılığın yarattığı kırılganlığı ortaya koyduğunu kaydeden Al Naber; kaynak verimliliği, iklime dayanıklı tarım, kuraklığa toleranslı ürünler, yenilenebilir enerji ve tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesini çözüm alanları olarak sıraladı. Bununla birlikte, yenilenebilir enerjiyle sulama maliyetlerinin düşmesinin yeraltı suyunun aşırı kullanımını teşvik edebileceği uyarısında bulunan Al Naber, su, enerji, gıda ve çevre politikalarının çevresel adalet gözetilerek bütüncül biçimde yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
Lübnan Milletvekili ve Eski Enerji ve Su Bakanı Cesar Abi Khalil, su, enerji, tarım ve iklim değişikliği arasındaki güçlü ilişkinin bu alanların birbirinden bağımsız politikalarla yönetilmesini mümkün kılmadığını belirtti. Lübnan örneği üzerinden su kıtlığının yalnızca çevresel bir sorun olmadığını; gıda güvenliği, ekonomik kalkınma, ulusal egemenlik ve bölgesel istikrar üzerinde de doğrudan etkileri bulunduğunu ifade eden Abi Khalil, su kaynaklarının etkin yönetimi için doğal nehir havzalarını temel alan bütünleşik bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğine işaret etti. Kamu kurumları, yerel topluluklar, çiftçiler ve sanayi arasındaki koordinasyonun önemini vurgulayan Abi Khalil, enerji ihtiyacı yüksek olan su altyapısında güneş enerjisinin işletme maliyetlerini azaltabileceğini ve sistemlerin güvenilirliğini artırabileceğini kaydetti. Ancak enerji maliyetlerinin düşmesinin kontrolsüz yeraltı suyu kullanımına yol açmaması gerektiğini belirten Abi Khalil, sürdürülebilir su güvenliği için yenilenebilir enerji, modern sulama, atık suyun yeniden kullanımı ve etkin su yönetiminin birlikte planlanması gerektiğini dile getirdi.
Mısır Eski Dışişleri Bakan Yardımcısı ve uluslararası su uzmanı Büyükelçi Mohamed Higazy, Nil Nehri’nin tarih boyunca farklı toplumlar ve ülkeler arasında yaşam kaynağı, medeniyet unsuru ve iletişim hattı işlevi gördüğünü belirterek sınır aşan nehirlerin çatışma değil, iş birliği ve ortak kalkınma aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Nil Nehri havzasının tek bir ülkeye değil, ortak bir ekosisteme ait olduğuna dikkat çeken Higazy, nehirlerin sunduğu su, enerji ve tarım kaynaklarının yanı sıra ulaşım ve bağlantı imkânlarının da bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının önemine değindi. Altı yıllık Nil Nehri araştırmaları sonucunda geliştirdiği önerinin su, enerji, tarım, kara ve demir yolu bağlantılarını tek bir planlama yaklaşımında bir araya getirdiğini aktaran Higazy, Etiyopya’dan Sudan ve Mısır’a, Ürdün, Suriye ve Türkiye’ye uzanan enerji bağlantılarının bölgesel iş birliğini güçlendirebileceğini ifade etti. İklim diplomasisi kapsamında ortak kaynakların kolektif ve bütünleşik bir anlayışla yönetilmesi gerektiğini belirten Higazy, nehirlerin ülkeler arasındaki karşılıklı bağımlılığı stratejik iş birliklerine dönüştürme potansiyeline dikkat çekti.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) Başkanı Abdullah Eren ise su, enerji, gıda güvenliği ve iklim değişikliği arasındaki güçlü ilişkiye dikkat çekerek bu alanların birbirinden bağımsız ele alınamayacağını ifade etti. İklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin giderek arttığını belirten Eren, özellikle küçük ölçekli üreticilerin kuraklık, düzensiz yağışlar ve yükselen üretim maliyetleri karşısında önemli güçlüklerle karşılaştığını kaydetti. Bu sorunlara yönelik çözümlerin yerel ihtiyaçlar ve koşullar dikkate alınarak geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan Eren, TİKA’nın uluslararası kalkınma iş birliği faaliyetlerinde yerel kurumlarla ortak çalışmaya, bilgi ve tecrübe paylaşımına ve sürdürülebilir projelere öncelik verdiğini belirtti. Altyapı yatırımlarının eğitim, bakım, teknik bilgi ve kurumsal kapasite geliştirme çalışmalarıyla desteklenmesinin önemine işaret eden Eren, kadın çiftçilerin desteklenmesi, tarımsal eğitimin yaygınlaştırılması ve üretim kapasitesinin güçlendirilmesinin toplumların dayanıklılığına katkı sağladığını ifade etti. TİKA’nın temel hedefinin iş birliğini sahada somut sonuçlara dönüştürürken ortak ülkelerin kendi kalkınma süreçlerine liderlik etme kapasitesini güçlendirmek olduğunu dile getirdi.
