Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Karbon salımınızı azaltmazsanız, bazı ürünlerinizi uluslararası pazarlarda rekabetçi şekilde satamazsınız. Bu nedenle yeşil dönüşüm, ekonomi programımızın tam merkezinde yer alıyor. Yeşil dönüşüm, verimlilik, rekabet gücü, sanayinin modernizasyonu ve enerji güvenliği demek.” dedi.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Türk Eximbank ve İngiltere’nin ihracat finansman kurumu UK Export Finance (UKEF) tarafından düzenlenen İhracat Kredi Kuruluşu Finansman Zirvesi’nde konuştu. Zirvede, İngiltere İklim Bakanı Katie White de bir konuşma gerçekleştirdi.
Bakan Şimşek, Türkiye’nin COP31 kapsamındaki mesajlarının oldukça açık olduğunu ifade ederek, bu noktada daha fazla taahhüt yerine dünyanın uygulamaya geçen, finansman sağlanan, istihdam ve büyüme oluşturan projelere ihtiyacı olduğunu söyledi.
COP31’in zorlu bir dönemde gerçekleştiğini ve küresel ekonominin jeopolitik gerginlikler ve ticaretteki parçalanma olmak üzere farklı zorluklarla karşı karşıya olduğunu dile getiren Şimşek, buna rağmen birlikte hayata geçirilebilecek fırsatlar oluşturmanın önemine işaret etti.
Karbonsuzlaşma, tedarik zincirlerinin yeniden yapılanması ve dayanıklı altyapı ihtiyacının COP gündeminin ve küresel ekonominin öncelikli konuları arasında yer aldığını belirten Şimşek, şöyle konuştu:
“Bunları söylemek kolay, uygulamak zor. Çünkü bu dönüşüm, sermayenin nereye aktığını ve ticaretin nasıl fiyatlandığını değiştiriyor. Karbon, bizim için de önemli bir maliyet unsuru haline geliyor. Avrupa Birliği’nin (AB) Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması artık yürürlükte. Ekonomimiz Avrupa’yla ve Avrupa değer zincirleriyle çok yakından bağlantılı. İhracatımızın yaklaşık yüzde 55’i Avrupa’ya, yüzde 43’ü ise AB ülkelerine gidiyor.”
Karbonsuzlaşmanın doğrudan rekabet gücüyle ilgili olduğunu vurgulayan Şimşek, konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Karbon salımınızı azaltmazsanız, bazı ürünlerinizi uluslararası pazarlarda rekabetçi şekilde satamazsınız. Bu nedenle yeşil dönüşüm, ekonomi programımızın tam merkezinde yer alıyor. Yeşil dönüşüm, verimlilik, rekabet gücü, sanayinin modernizasyonu ve enerji güvenliği demek. Doğru uygulandığında enerji ithalat faturamızı düşürüyor ve makroekonomik istikrarımızı güçlendiriyor.”
Şimşek, COP31 kapsamında katıldığı Enerji Güvenliği Yuvarlak Masa Toplantısı’nda Türkiye’nin son 20 yıl boyunca petrol ve doğal gaz ithalatı için yaklaşık bir trilyon dolar ödediğini ve gerekli adımlar atılmazsa gelecek 20 yıl boyunca da bir trilyon dolar daha ödeyeceğini belirttiğini anımsattı.
“Bu açıdan, yeşil dönüşüm bizim için tercih değil, zorunluluk.” diyen Şimşek, yeşil dönüşüm için küresel ve yerel düzeyde finansman ihtiyacının oldukça yüksek olduğuna dikkati çekti.
“Piyasada bol miktarda para var”
Şimşek, Bakü’de düzenlenen COP29’da gelişmiş ekonomilerin gelişmekte olan ekonomilere 2035’e kadar yıllık 1,3 trilyon dolar finansman sağlama taahhüdünün kabul edildiğini hatırlattı.
Bu taahhütlerin yerine getirilmesini engelleyen faktörler arasında sermayenin bir kısıt oluşturmadığının altını çizen Şimşek, şöyle devam etti:
“Bence piyasada yeterince sermaye var. Bizi asıl sınırlayan, yatırım için elverişli bir ortamın eksikliği. Gelişmekte olan ekonomilerde ise buna bir de yüksek sermaye maliyeti ekleniyor. Bunun arkasında da elverişli yatırım ortamının, düzenlemelerde öngörülebilirliğin ve finanse edilebilir projelerin eksikliği yatıyor. Birçok gelişmekte olan ekonomide bir temiz enerji projesini finanse etmek, gelişmiş ekonomilere kıyasla en az iki kat daha pahalı. Bu farkın büyük kısmı, projenin ekonomik olarak uygulanabilir olup olmamasından değil, algılanan riskten kaynaklanıyor.
İşte burada çok taraflı kalkınma bankaları ve ihracat kredi kuruluşları devreye giriyor. Bu kurumlar uzun vadeli sermaye sağlıyor ve proje uygulamasına yüksek standartlar getiriyor. İhracat kredi kuruluşları, özellikle belirli coğrafyalarda ticari ve siyasi riskleri üstleniyor. Ticari bankalar ise yapılandırma deneyimi ve piyasalara erişim sağlıyor. Her birinin rolü farklı, ama asıl güç bir araya geldiklerinde ortaya çıkıyor. Bu kurumlar ortak hareket ettiğinde projelerin riski azalıyor, finansman ucuzluyor ve vadeler uzuyor.”
Şimşek, risklerin paylaşılmasıyla özel sermayenin de projelere akmaya başlayacağını anlattı.
Ulusal Yeşil Finansman Stratejisi ve Eylem Planı ile sürdürülebilir finansmanın çerçevesini çizdiklerini ifade eden Şimşek, İklim Kanunu ile Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefinin yasal güvenceye kavuştuğunu hatırlattı.
Şimşek, Türk Eximbank’ın önceliklerinin bu kapsamda küresel tedarik zincirinde yer alan KOBİ’ler de dahil olmak üzere ihracatçıların gerçek ihtiyaçlarıyla şekillendiğini dile getirdi.
Türkiye’nin öncü girişimi İklim Uygulama Köprüsü
Türkiye’nin COP31’deki öncü girişimi İklim Uygulama Köprüsü’ne (BRIDGE) değinen Şimşek, şöyle konuştu:
“BRIDGE, ülkelerin öncelik ve hedeflerini finansmana hazır proje portföylerine dönüştürmelerine ve bu projeleri doğru yatırımcılarla buluşturmalarına yardımcı olacak. Yeni kurumlar kurmaya, bunun için zaman ve kaynak harcamaya gerek yok. Amaç, ülkelerin kendi belirledikleri öncelikler doğrultusunda mevcut kurumları daha etkin kullanmak. İşbirliği, en iyi sonucu erken aşamada, başladığında veriyor. Yani proje tasarımı ve risk paylaşımına ilişkin kilit kararlar henüz alınmadan önce.”
Şimşek, bu kapsamda üç öneride bulunmak istediğini belirterek, şunları kaydetti:
“Birincisi, temiz enerji, dayanıklı altyapı ve sürdürülebilir sanayi alanlarında yüksek etkili projelerden oluşan ortak bir portföy oluşturalım.
İkincisi, ortak finansmanı istisna olmaktan çıkarıp norm haline getirelim. İhracat kredilerini, kalkınma finansmanını ve ticari kredileri en baştan bir araya getirelim. Garantiler ve risk paylaşımıyla da özel sermayeyi bu projelere çekelim.
Üçüncüsü, ülkeleri ve iş dünyasını ilk günden sürece dahil edelim. Böylece projeler yerel ihtiyaçlara cevap verir ve daha hızlı ilerler.
Her şeyden önce, kalkınma etkisi çalışmalarımızın merkezinde olmalı. Gelişmekte olan ekonomilerde yatırımlar güvenilir altyapı, uygun fiyatlı enerji, istihdam ve dayanıklılık sağlamalı. İklim ve kalkınma hedefleri el ele gitmeli. Aksi halde bu dönüşüm ne kalıcı olur ne de toplumdan destek görür.”
Şimşek, Antalya’nın iklim değişikliğiyle mücadele ve iklim finansmanında hedeflerden somut sonuçlara geçiş sürecine katkıda bulunacağından emin olduğunu da sözlerine ekledi.
